1. In de eerste decennia van de 20^ste eeuw trok de jonge, componerende elite massaal naar Parijs, in de leer bij de schatbewaarders van de eeuwenoude, hoogstaande Europese muziek. En keerden terug .

2. Zowel de Europese als de Amerikaanse ‘ernstige’, klassieke muziek zoog gulzig nieuw bloed uit de vitale, swingende negermuziek.

3. Stilaan realiseerde men zich ook wat men,  na de uitroeiing van de indianenculturen, nog kon redden en gebruiken van deze inheemse rijkdommen.

4. Realiseren wij ons ook wel dat de pioniers van het ‘Amerikaanse minimalisme’ –  het muzikale succesproduct van de USA  – hun radicale ‘vernieuwingen’ haalden bij muziektradities uit het Verre Oosten: de gamelan, de pentatonische stijlen?

(En wat zal de toenemende integratie van de islam in Amerika op termijn bewerkstelligen aan muzikale mengvormen?)

 

In een enkel concert ‘de’ Amerikaanse koormuziek presenteren is absurd. Men moet keuzes maken. De selectie van AQUARIUS berust op enkele gezonde uitgangspunten.

Als een concert, zeg, anderhalf uur mag duren, dan moet je oneindig veel weglaten. Dus hielden wij het beste van het beste over.

Het publiek komt af op bekende namen. Dat krijgt het met Leonard Bernstein, Samuel Barber, Aaron Copland en George Gershwin.

AQUARIUS wil zijn eigen nieuwsgierigheid bevredigen door bij ons (nog) onbekende, maar uitstekende vocale componisten voor te stellen: Dominick Argento, John Corigliano, Roy Harris, Ned Rorem.

Natuurlijk zijn er ook ‘jongere’ Amerikaanse componisten formidabele koormuziek aan het schrijven: twee ervan introduceren wij: Gabriela Frank en Eric Whitacre.

Laten horen dat componisten voeling hebben met hun tijd demonstreren wij met een koorwerk naar aanleiding van 9/11 (Argento), met een ‘klassiek’ koorwerk op tekst van Bob Dylan (Corigliano) en een reflectie over het Palestijns/Israëlisch conflict (List)

Cross over is niet tegen te houden. Wij doen mee: Bridge over troubled water (Simon&Garfunkel) in een arrangement van ‘meester’ Kirby Shaw.

Amerikanen zijn zeer religieus. Vandaar een Ave Maria en een Agnus Dei in het programma.

Onze excuses aan de grote meesters die uit de boot  vielen: Irving Fine, Meredith Monk, Frederik Rzewski, Randall Thompson, Lukas  Foss, Morten Lauridsen, Pauline Oliveros, Elliot Carter, Morton Feldman , George Ives, George Crumb…   Hopelijk in een volgende editie!

Dominick Argento
Sonnet 64 (in memoriam 9/11)

Samuel Barber
Agnus Dei

Leonard Bernstein
Dream with me

Aaron Copland
Las Agachadas

John Corigliano
Forever young

Gabriela Frank
Jakakllito

George Gershwin/Kirby Shaw
Summertime

Roy Harris
Song for all seas, all ships

Garrett List
O veilleurs (of een creatie !)

Waybe Oquin
Ave Maria         

Ned Rorem
Golden Boy

Simon and Garfunkle/Kirby Shaw
Bridge over troubled water        

Eric Whitacre
Sleep

DOMINICK ARGENTO (°1927)

Argento wordt de ‘leading composer of lyric opera’ genoemd. Inderdaad, zijn talent voor de prachtige vocale lijn en expressieve melodie is onmiskenbaar. Het grootste deel van zijn grote oeuvre is dan ook vocaal. Dat 9/11 veel artistieke pennen zou los maken, viel te verwachten. Argento neemt voor zijn in memoriam zijn toevlucht tot het prachtige, tragische sonnet 64 van William Shakespeare. Het werd voor het eerst gezongen op het zesde World Symposium on Choral Music. Niet door Amerikaanse zangers maar door het koor van het staatsconservatorium van Moskou.

 

SAMUEL BARBER (1910-1981)

Het kooroeuvre van Samuel Barber is relatief klein maar van hoge kwaliteit. Maar als één stuk hem wereldberoemd maakte, is het wel zijn “Adagio for strings”. Daarvan maakte hij een vocale adaptatie als “Agnus Dei” dat geen enkel oog droog houdt. Een meesterwerk.

 

LEONARD BERNSTEIN         (1920-1989)

Alleen al met zijn West Side Story maakte hij zich onsterfelijk. Maar daarnaast schreef hij zoveel meer prachtige muziek. De bewondering voor de componist Bernstein moet even groot zijn als voor de dirigent Bernstein. En het wàs een hele grote dirigent. “Dream with me”: zwoel, sensueel, jazzy, geraffineerd, helemaal ‘Lenny’.

 

AARON COPLAND  (1900-1990)

Hoewel Copland ook veel eigen werk dirigeerde, is het in de eerste plaats als componist dat hij terecht in het pantheon van de allergrootste Amerikaanse componisten prijkt. De eigen culturen van de zwarten en van de zuidelijke staten, de hispanics, inspireerden hem steeds weer. “Las Agachadas” put zijn tekst uit de collectie “Folk Music and Poetry of Spain and Portugal”. Amerika als smeltkroes.

JOHN CORIGLIANO (°1938)

John Corigliano is nu zeventig jaar en heeft er een indrukwekkende carrière op zitten als componist. Onze Vlaamse componist Jeroen d’Hoe studeerde bij hem aan de befaamde Juilliard School in New York. Voor zijn grote koorstukken is hier helaas geen ruimte. Daarom hier een koorversie van “Forever Young” op tekst van Bob Dylan. Of: hoe populair en ernstig elkaar bestuiven.

 

GABRIELA FRANK (°1972)

De pianiste/componiste Gabriela Frank is zeer mooi en zeer jong. Net als Wayne Oquin treedt ze als pianiste op in vooral haar eigen muziek. Afkomstig uit het zuiden van de V.S. en met een Peruviaanse moeder, laat ze haar exotische Zuid-Amerikaanse roots volop meezinderen in haar exuberante koormuziek. “Jakakllito” is onderdeel van haar vijfdelige cyclus “Hombre errante” uit 2002.

 

GEORGE GERSHWIN (1898-1937)

Hoe zwart is de ziel van de Aquariuszanger? Is het overmoed of bewondering die ons verleidt om het beroemde “Summertime” uit “Porgy and Bess” – de allereerste opera met een uitsluitend zwarte cast -  te vertolken? Hebben wij de swing in ons lijf, de blues in ons hart en het donkere patina in de stem? Wat er ook van zij: muzikaal Amerika zonder Gershwin is als brood zonder zout.

 

ROY HARRIS (1898-1979)

Leonard Bernstein noemde Roy Harris de meest Amerikaanse onder de Amerikaanse componisten. Harris liet zich inspireren door de inheemse volksmuziek en de eigen geschiedenis. Titels als “Western Cowboy”, “Negro Fantasy” of “Mountainect Love Song” bevestigen dit. Harris componeerde veel poëzie van de meest Amerikaanse der dichters: Walt Whitman. Uit zijn “Symphony for Voices”, op gedichten van Whitman, hoort u: “Song for all ships, all seas”, een hymne aan de universele oerkrachten van de oceaan, die alle naties overstijgen en omvatten.

 

GARRETT LIST (°1943)

AQUARIUS is zeer vertrouwd met de in België wonende Amerikaanse componist Garrett List. Het creëerde onder zijn leiding de avondvullende cantate “Etat de siège” over het Israelisch-Palestijns conflict. List is een jazz trombonist met een klassieke Juilliard opleiding. Hij brengt in zijn muziek beide werelden samen, ze gaan in elkaar op en er ontstaat een derde wereld, te rijk en origineel om zomaar te benoemen. Toegankelijke muziek van hoge verfijning.

 

WAYNE OQUIN  (°1977)

De jonge Amerikaanse componist Wayne Oquin studeerde samen met Vlaming Jeroen d’Hoe aan de Juilliard School bij John Corigliano. Oquin is tevens concerterend pianist. Deze “Ave Maria”(2002) oogt traditioneel maar is zeer rijk aan harmonieën en drukt een oprecht religieus gevoel uit.

NED ROREM (°)1923)

Recognized as the greatest American composer of art song. Hoog tijd dus om deze 85 jarige opa hier te lauweren. Wat was de keuze weer moeilijk. Uiteindelijk werd het “Golden Boy” of “Vosgidagha” in het Armeens. Een liefdesgedicht op tekst van de 16^de- eeuwse Armeense dichter Nahabed Kouchag. Rorem schreef vijf zulke Armeense love songs voor het State Chorus of Armenia.  Amerika, een smeltkroes.

 

KIRBY SHAW (°1941)

Kirby Shaw is zowat de Amerikaanse grootmeester van het populaire koorarrangement. Arrangeren mag dan een ondergeschikte bezigheid zijn, maar als je het zo meesterlijk doet als Kirby Schaw dan bewijs je de muziekliefhebber onschatbare diensten. Uit een gigantische lijst vanavond een klein staaltje: “Bridge over troubled water”. Nee, niet allemaal meezingen!

 

ERIC WHITACRE (°1970)

John Corigliano is hier met en klein werkje present, maar zijn geest waart rond in de jongere componisten van deze avond. Naast Wayne Oquin was ook Eric Whitacre student van hem aan de Juilliard School in New York. Eric Whitacre heeft zich in enkele jaren ontpopt als de leading composer van de Amerikaanse koormuziek. Men noemt hem de opvolger van Randall Thompson, naast Morton Lauridsen de meest gezongen Amerikaanse koorcomponist. Eerst kozen we zijn virtuoos-grappige “Leonardo dreams of his flying machine”. Dan wilden we nog liever zijn magistrale “When David heard” zingen. En zie, uiteindelijk hoort u het korte, heerlijke “Sleep” op tekst van zijn huisdichter Charles Anthony Silvestri.